|
Afganistan
Roma'da evimizde idik. Radyo dinliyorduk. Kara haberleri öğrenince ne hale geldiğimizi
bilemezsiniz. Kalbimizden vurulmuş gibi olduk. Gazetelerin verdiği bilgi yasımızı
tümüyle artırdı. "Çocuklarım siz kalınız, ben gidip Büyük Ata'nın kaybı karşısındaki
elem ve üzüntülerimi ona kendi huzurunda belirtmek istiyorum." dedim. İstanbul'a
bu amaçla tamamen özel olarak geldim. Eğer gelmeseydim bu sonsuzluğa göçen büyük
insanın önünde ağlamasaydım, bu sonsuz ayrılığa katlanamazdım. Ona saygı görevimi
yapabilmek için İstanbul'a geldim. Gelir gelmez saraya gittim. Büyük arkadaşımın
tabutu önünde durdum, eğildim, ağladım. Acım Türk Milleti'nin acısı kadar büyüktür.
Sevdiğim Türk Milleti'ne baş sağlığı dileğimin sunulmasına aracılığınızı dilerim.
Emanullah HAN
Eski Afgan Kralı
"Büyük Atatürk'ün kaybından dolayı üzüntümüz o derece derin ve sonsuzdur ki bunu
anlatamam. Çünkü Atatürk, yalnız Türkiye'nin değil, bütün Doğu'nun Atasıydı. Büyük
yasınıza Afgan Kralı ve hükümeti olduğu gibi bütün Afgan Milleti'de candan katılıyor.
Bu içten acımızın bir belirtisi olarak Türk bayrağının yası devam ettiği sürece,
Afgan Bayrağı'da yarı çekilecektir. Bütün yabancı ülkelerdeki temsilciliklerine
talimat verilmiştir.
Altes Veli Han
Afgan Kralının Amcası
"O büyük insan yalnız Türkiye için değil, bütün doğu milletleri için de en büyük
önderdi."
Emnullah HAN
Afgan Kralı
Almanya
O, kişisel kazanç ve ün peşinde koşan basit bir dikdatör değil, gelecek kuşaklar
için sağlam temeller atmağa uğraşan bir kahramandı.
Prof. Walter L. WRIHT Jr.
"Bütün dünya 10 Kasım'da, biz Almanlar'ın da dostluk ve saygı ile bağlı olduğumuz
bir insanın hayatını ve eserlerini takdirle anmaktadır. Atatürk bir asker olarak,
amansız ve hatta bazı anlarında ümitsiz gözüken bir mücadeleden muzaffer çıkmış
ve sonra da devlet sorumluluğunu üzerine almıştır. 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin
ilânı, onun diplomatik dehâsının bir eseridir. Türk devletinin demokratik gelişmesini
engelleyen, mâziden kalma bazı gelenek, örf ve âdetlerin değiştirilmesi veya kaldırılması
gerekiyordu. O cesurâne ve azimkârane ideallere sahipti, yılmak bilmeyen bir yaratıcılıkla
eserlerini gerçekleştirmeğe başladı.... Atatürk, Almanlarla geleneksel, yürekten
ve karşılıklı güvene dayanan ilişkiler kurmuş ve sürdürmüştür.
Ludwig ERHARD
(Batı Alman C. Başkanı)
Atatürk Türkiye'yi tek düşmanı kalmaksızın bırakmıştır. Bu zamanımızın hiçbir devlet
şefinin başaramadığıdır.
Alman Völkischer Beobachter Gazetesi
Türkiye'nin kendisine hudutsuz bir minnet duyduğu Büyük Kurtarıcı Atatürk'ün hayatı,
Almanya'da olduğu kadar iyi, hiçbir yerde ne anlaşılacak, ne de takdir edilebilecektir.
Zira Almanya aynı yoldan geçmiştir. Türkiye'ye kabul ettirilen barış anlaşması,
topraklarının hayati kısımlarını kendisinden koparıp alıyordu. Millî Kahraman Atatürk,
memleketini kurtarmayı ve millî bir geleceğin temellerini atmayı başardı. Memleketini
görüşmelerle ve Cenevre metotlarıyla kurtaramıyacağına inanarak mücadele yolunu
seçti. Bunda yalnız çelik bir irade ve kuvvet başarısı olabilirdi. Memleket içindeki
eseri, daha az hayranlığa lâyık değildir. Almanya, ATATÜRK'ün eserine ve mücadelesine
hayrandır. Onda, tarihi eseri, özgürlüğü seven bütün milletler için bir sembol olarak
kalacak kudretli bir kişilik görmektedir.
Berlin, Alman Ajansı
Istırap çeken dünyada barış ve esenliği yeniden kurmak ve insanlığın yalnız maddi
değil, manevi gelişmesini sağlamak isteyenler Atatürk'ün iman verici ve yön göstericiliğinden
örnek ve kuvvet alsınlar.
Profesör Herbert MELZIG
Alman Tarihçisi
Bugün Kemal Atatürk, yarattığı eserlerle bakıp pek haklı olarak kendisine başarıya
ermiş bir kimse gözüyle bakabilir. Çünkü Atatürk, herşeyden üstün olarak, Türk Milleti'ne
şimdiye kadar erişmediği bir mutluluk getirmiştir.
Carel Sautman
Alman Gazetesi
Mustafa Kemal Bey, sorumluluk yüklenmekten korkmayan doğuştan bir şef idi. 25 Nisan
sabahı 19. Tümeniyle kendiliğinden düşmana saldırmaya karar verdi. O'nu kıyıya sürdü
ve üç ay boyunca kendisine yapılan çetin saldırılara inatçı ve sarsılmaz bir karşı
koymada bulundu. O'nun azmine tam olarak güvenebilirim.
Liman Von SANDERS
Alman Generali
Kendisinin tarihi büyüklüğü, eseri olan yeni Türkiye'ye bakılarak bu günden ölçülebilir.
Çelik gibi azim ve gayreti, uzağı gören akıl ve hikmetle birleşmiş olan bu gerçek
halk önderi ve devlet adamı; Anadolu dağlarının en uzak ve ıssız köşesindeki köylere
bile başka bir ruh aşılamıştır.
Alman, İllustrierte Dergisi
Onda büyük bir asker, dahi bir devlet adamı ve tarihsel kişiliğe sahip bir kişi
kaybedilmiştir.
(Hitler, İnönü'ye Mesajı)
Eğer bugünkü Türkiye, dünya savaşından sonraki Avrupa'nın herhangi bir memleketinde
daha fazla ileri gitmişse, bunun en büyük sebebini yeni Cumhuriyetin Başkanı'nın
dehasında aramalıdır.
Hans FROEMBGEN
Alman Yazarı
Atatürk, yeni Türkiye'nin yaratıcısı olduğu kadar ulusunun eğiticisi ve yetiştiricisi
olmuştur. Atatürk, kişiliğinin kuvvetiyle milletleri içten ve dıştan değiştiren
savaş şefleri arasında özel bir yer tutacaktır. O, yeni Türkiye'nin yaratıcısı ve
kurucusu olmuştur. Yakın doğunun şimdiki çehresini bu adam tesbit etti.
Alman, Germania Gazetesi
Şark, tarihin Kemâl Atatürk tarafından yazılmış olan yeni bir sahifesini açmıştır.
Avrupa tarih kitapları vaktiyle (Barbar) Türklerin Altay Dağları'nın yüksek ovalarından
şarka, garba nasıl akın ederek milletleri ve kültürleri tahrip eylediklerini hikâye
eder. İncil'de ve Ortaçağ literatüründe Türkler, (Gogve Magog) diye fevkâlede ve
korkunç hayâletler olarak tasvir edilmiştir. Onlar uyuşturucu medeniyetin buzları
içinde bir ateştiler ve Türk kokusu hâlâ bugün bile dünyanın yarısının uzuvlarında
yaşamaktadır. Şimdi modern ilim, milâttan evvel tarihin binlerce yıllık perdesini
açarak, batmış milletlerin kaybolmuş izlerini keşfetmektedir. Bu arada birdenbire
Türk ırkını da tarihin aydınlıkları içinde görüyoruz ve onun şark ile garb arasında
nasıl bir köprü kurmuş ve nasıl devletler ve kültürel yaratmış olduğunu anlıyoruz.
Avrupanın birçok âlimleri bunu reddediyorlar. Fakat, Atatürk'ün hayatı ve Türk Milleti'nin
yeniden uyanış ve kalkınış, Türk Milleti'nin ruhunun ilk evini henüz yirminci asırda
kurmuş olmadığı kanaatini gösteriyor. Kemâl Atatürk ile yüzlerce asrın derinliğinden
kahraman bir ruh aydınlığa yükseliyor ve bu ruh, dünyanın esarete düşmüş kısımlarındaki
milletlere hürriyet ve kurtuluş yolunu gösteriyor. O'nun hüviyeti, Nil sahillerinden
eski Çin denizlerine kadar uzanan bir efsane olmuştur. Bununla beraber O gene milletinin
ortasındadır. Olgun ve kemâle ermiş zekâsıyle, münevver ve ebedi gençliğin yorulmak
bilmez kudret ve ciddiyetine mazhar olan, O, kendi milleti ve beşeriyet âlemi için
beslediği muhabbetle, bir dâhinin neler yarattığına dair, cihana fevkâlâde heyecanlı
bir sahne seyrettirmektedir.
Profesör Herbert MELZIG
Alman Tarihçisi
Bir yenilginin uçurumuna düştüğü halde, ilkin neticesiz sanılan İstiklâl Mücadelesini
yapan Türk Milleti, önünde saygıyla eğilmeden bu satırlara son veremez. Zafer neşesiyle
kendinden geçmiş bir diplomasinin kararını "hayır" diyerek yırtmak ve yüzlerine
fırlatmak örneğini biz Almanlar, Türklere borçluyuz.
Alman Askeri Dergisi Vissen Und Vehr
Mustafa Kemâl, hırpılanmış, silahı elinden alınmış olan milletle elele vererek tarihe
yeni bir devir açmak için mücadeleye atıldı ve mücadelesinde, ruh kudretinin dünya
yüzündeki bütün silahlardan üstün olduğunu ispat etti.
Profesör Herbert MELZIG
Alman Tarihçisi
Mustafa Kemâl'i yüksek kumandanların çoğuna üstün kılan nitelik, ölümü küçümsemek
ve yiğitlik göstermek bakımından askerlerine en büyük örnek olmasıdır.
Profesör Herbert MELZIG
Alman Tarihçisi
Esarete mahkûm edilmiş bir istiklâl hakkını kuvvetle kazanmış, idam fermanını yırtıp
düşmanlarının suratına fırlatmış adamdır.
Alman Basını
"Atatürk, istiklâl hissini taşıyan bütün milletler için, ölmez bir semboldür."
Alman Basını
Amerika
Kemal Atatürk'ün ölümünün 25. Yıldönümünü anma törenine katılabilmekten şeref duymaktayım.
Atatürk bu yüzyılın büyük insanlarından birinin tarihi başarılarını, Türk halkına
ilham veren liderliğini, modern dünyanın ileri görüşlü anlayışını ve bir akseri
lider olarak kudret ve yüksek cesaretini hatırlatmaktadır. Çöküntü halinde bulunan
bir imparatorluktan özgür Türkiye'nin doğması, yeni Türkiye'nin özgürlük ve bağımsızlığını
şerefli bir şekilde ilân ve o zamandan beri koruması, Atatürk'ün Türk halkının işidir.
Şüphesiz ki, Türkiye'de giriştiği derin ve geniş inkılâplar kadar bir kitlenin kendisine
olan güvenini daha başarı ile gösteren bir örnek yoktur.
John F. KENNEDY
(A.B.D. Başkanı, 10 Kasım 1963)
Benim üzüntüm iki türlüdür; önce böyle büyük bir adamın kaybından dolayı bütün dünya
gibi üzgünüm. İkinci üzüntüm ise, bu adamla tanışmak hususundaki şiddetli arzumun
gerçekleşmesine artık imkân kalmamış olmasıdır.
Franklin ROOSEVELT
(A.B.D. Başkanı, 10 Kasım 1963)
Asker-devlet adamı, çağımızın en büyük liderlerinden biri idi. Kendisi, Türkiye'nin,
dünyanın en ileri memleketleri arasında hakettiği yeri almasını sağlamıştır. Keza
O, Türklere, bir milletin büyüklüğünün temel taşını teşkil eden, kendine güvenme
ve dayanma duygusunu vermiştir. Ben, Atatürk'ün sadık arkadaşlarından biri olmakla
büyük bir iftihar duyuyorum.
General Mc ARTHUR
"Kemâl hakkında almış olduğum malûmat çok tazedir. Bu husustaki bilgilerimi kendisini
çok iyi tanıyan birisinden temin ettim. Sosyalist Sovyet Cumhuriyetleri Birliği
Hükümeti'nin tanınması hakkında Sovyet Rusya Hariciye Nâzırı Litvinof ile görüşürken
kendisine onun fikrince bütün Avrupa'nın en kıymetli ve en ziyade dikkate değer
devlet adamının kim olduğunu sordum. Bana verdiği cevapta: Avrupa'nın en kıymetli
devlet adamının bugün Avrupa'da yaşamadığını, bunun Türkiye Cumhurreisi Mustafa
Kemâl olduğunu söyledi." Franklin D. Roozwelt'in bu sözlerine karşı, Disraeli'nin
İngiltere'yi idare ettiği zamandan beri, Avrupa'da o ırktan gelmiş bütün devlet
adamları içinde en maharetlisi olan Litvinof tarafından söylenmiş olan bu mütaleânın
çok kıymetli olduğunu beyan ettim.
Roozwelt (Franklen D.) 1928
Birleşik Amerika Cumhurbaşkanı
"Geceleyin yüz kişilik akşam sofrası, Avrupa'nın büyük başkentlerinde verilmekte
olan benzeri şölenlerden hiç de farksızdı. Yalnız Türkiye Cumhuriyeti'nin verdiği
şölen sofrasında kullanılan İkinci Mahmut çağından kalma (1808-1839) som altın tabak
ve takımlar, bu şöleni Avrupadakilerden daha debdebeli yapıyordu. Mustafa Kemal
hazretleri herşeyden önce tam anlamıyla savaşçı bir komutan, metin, geniş simalı,
derin ve mütekâşif düşünceli, sert ve canlı sözlü bir zattır. Ancak bu gece tam
anlamıyla ince ve nazik bir devlet adamı, aynı çağda mükemmel bir devlet başkanı
idi. Her elçi kendilerinden aynı ölçüler içinde iltifat görürler."
General Charles Sherrill
Birleşik Amerika'nın eski Ankara Büyük Elçisi
Unutmamalıdır ki Kemâl, Dumlupınar'da parlak bir strateji kabiliyeti göstermiş ve
düşmandan çok azlık olan Türk kuvvetlerinden gereğince yararlanmayı bilmiştir. Dünya
üzerinde istilâ orduları, Yunanlılar'ın uğradıkları büyük bozgun gibi bir yenilgiyle
pek az karşılaşmışlardır.
Charle H. SHERRILL
Eski Amerikan Elçisi
Lozan'ı o kazandı; son ikiyüz yılda ihtiyar Asya'nın Avrupa'ya kazandırdığı ilk
zafer.
New York Times
Dünya sahnesinden tarihin en dikkatli, çekici adamlarından biri geçti.
Chicago Tribune
Savaş sonrası döneminin en yetenekli liderlerinden biri.
New York Times
İnsanı teslim alıcı gözlerinde fevkâlade önderlik kuvveti vardır. Kalın kaşları
sakin durmaz. Yüksek, enteklektüel zirvelere kalkar ve şayanı hayret derecede geniş
alnında derin çizgiler oyacak bir şekilde çatılır. Derisi açık renkli ve güneşten
yanmıştır. Esmer değildir. Saçı sarımtrak kahve renklidir. Ağzının temiz kesilmiş
hatları ve çenesi kararlarının kesinliğini gösterir. O, tetiktir, hazır cevaptır,
dikkati çekecek kadar zekidir.
Gladys Baker
Amerikalı Gazeteci
Atatürk'ün ölümünden dolayı Amerika Hükümeti pek çok üzgündür. Bu kayıp, yalnız
Türk Milleti'ne ve sınırların inhisar etmemiştir. Yayıldığı yerler çok geniştir.
Kordel HALL
Birleşik Amerika Dışişleri Bakanı
Cihanı hayran bırakan bu Türk, Türkler'in göğsünü Türk olduklarından, tarihlerinden
ve dillerinden dolayı bir daha kabartmıştır ve Türkiye'nin geleceği için, geçmiş
yüzyılların toplayabildiğinden daha fazla bir kudret toplamıştır.
General C.H. SHERRILL
Eski Amerika Elçisi
Mustafa Kemâl, başarılarının çoğunu tükenmek bilmeyen sabrı sayesinde elde etmiştir.
Charles H. SHERRILL
Eski Amerika Elçisi
Ülkesine bağlılığı, kendisine bütün dünyanın saygısını kazandıran Atatürk.
F.D. ROOSEVELT
A.B.D. Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün birçok insanların başarmaya maddeten muktedir olamadıkları işleri başarmada
gösterdiği azim ve cesarete ve ortaya koyduğu esere bütün Amerika hayrandır.
Amerika Basını
Arnavutluk
Atatürk, yüzyılımızın en seçkin simasıdır. Filozofların çeşitli metafizik anlamlar
vermiş ve şairlerin en güzel ve en yüksek sözlerle tasvir etmiş oldukları ideale,
O, realist sesi ile can vermiştir. O, sözleri uygulamaya çevirmiştir ve büyük uygulamanın
dili kendisindedir.
Demokratia Gazetesi
Bütün Türk Milleti yastadır. Çünkü yeni Türkiye'nin yaratıcısı olan eşsiz şefini
kaybetmiştir. Atatürk, pek kısa zamanda memleketinin çehresini tamamen değiştirmiş,
eski Türkiye'den modern bir devlet çıkarmıştır. Türk Milleti kendisine maddi ve
manevî refahına borçludur. Arnavut Milleti, bu büyük ve acı kayıptan dolayı Türk
Milleti'nin duyduğu acıya katılmaktadır.
Stipsi Gazetesi
Avusturya
Eşsiz inkilâplarla Gazi'den milletine geçen büyük irade kuvveti uzun yıllar süregelecek
bir gelişme ve olgunluğu birkaç yıl içinde gerçekleştirmiştir. Ve anlaşılmıştır
ki Gazi'nin kendisine olan inancına, Türk Milleti Lâyıktır.
Nobert Von BİSCHOFF
Büyük düşüncelerin adamı.... bir devlet mimarıydı.
Neue Freie Presse, Viyana
Atatürk'ün hareketlerinden asabi oldukları belli olmuyor. Hareketlerinde ademi ittirad
ve âhenksizlik gösterenler asâbidir. Halbuki, Atatürk'ün hareketi kesin, belli ve
bilinçlidir. Her hareketini bilerek yapıyor. Kendisiyle konuştuktan sonra, "Sâdi"nin
bir beytini hatırladım. Bunu bir Türk dostumdan işitmiştin, size söyliyeyim: "Birşeyi
bilen ve bildiğini bilen kimse, şerefinin atını evrenin kubbesi üzerinde sıçratabilir."
Şunu gözönünde tutmak gerekir. Ben herşeyden önce dış biçim adamıyım. Böyle olmasaydım,
heykelci olmazdım. Binaenaleyh intiabımı bu bakımdan söyliyeceğim. Çünkü yalnız
biçimdir ki bana, karşımdaki insanın özüne işlemek imkânını verir. Doğaldır ki hareket
bütünler. Diyebilirim ki Atatürk biçim ve hareketine göre, olağanüstü bir insan,
fakat bu olağanüstünlük, Nietsche'nin ki gibi değildir. Nietcshe hasta idi. Atatürk
öyle bir insandır ki, hayalî değildir. İstediğini bilir, bildiğini yapar, yapamayacağı
birşeyi de istemez.
Avusturyalı Heykelci KRIPPEL
Belçika
Atatürk'ün ölümü, yalnız Türkiye için değil, bütün dünya için de derinliği ölçülemez
bir kayıptır.
Belçika'nın eski Ankara B. Elçisi
Atatürk, şecaat ve kabiliyetin en büyük semboliydi. O, yirminci asrın en büyük gerçeğini
yaratan adamdır.
Kopenhag-Nasyonal Tidende
Ankara'da bulunduğum zaman Güneş'e bakar, fakat bu Güneş'i ufukta değil, Çankaya'da
görürdüm. Samimiyetle diyebilirdim ki, hakiki Güneş, Çankaya'daki Güneş'ti. Atatürk'ün
acı kaybı dünya için büyük bir kayıptır. O'nun yüksek dehâ ve azimkâr karakterine
karşı büyük bir hayranlık besliyen Belçika Kralı, bu duygularını eylemde de göstermek
için beni, Büyük Ölü'nün cenaze töreninde bulunmaya memur etti. Bütün Belçika'lılar,
yasınıza içtenlikte katılıyorlar. Mebusan Meclisi'nde Atatürk'ün anasını anmak için
yapılan gösteri bunun bir delilidir.
De RAYMOND
Belçika'nın Eski Ankara Elçisi
Mustafa Kemal, memleketi için herşeyin kaybolmuş göründüğü bir zamanda olağanüstü
bir kalkınma gerçekleştirmiştir.
Henri LİEBRECHT
Türkiye'nin uluslararası ünü, prestij ve otoritesi durmaksızın yükselmiştir. Milletine
bu kadar az zamanda bu ölçüde hizmet edebilen tek devlet adamı Atatürk'tür.
Libre Belgique Gazetesi
Reformcu ihtirasını millî toprağa hasretmiş lider.
Camille Huysmans
Belçika Milli Meclisi Başkanı
Bulgaristan
Savaş sonrası Avrupa'sının en dikkati çekici simalarından biri kayboluyor. Büyük
Asker, cesaretli ıslahatçı ve müstesna devlet adamı "Atatürk" adını haklı olarak
taşımış olan adam artık yaşıyanlar arasında değildir. Yeni Türkiye'nin tarihi son
onbeş yıl içinde, O'nun adına ayrılmaz bir surette bağlıdır. O, Osmanlı imparatorluğu'nun
en tehlikeli anlarından birinde politik sahnede gözükerek memleketin enerjisini
canlandırmayı ve millî gelecek için iman ilham etmeyi başarmıştır. O anda devletin
var olması söz konusuydu ve Türk Milleti yenilmişti, ümitsizlik içinde bulunuyordu.
Görevi kolay değildi. Uzun ve çetin bir savaştan sonra, Türk topraklarının üçte
ikisi yabancı askerler tarafından işgal edilmişti ve kendisi iki cephede savunmaya
mecbur bulunuyordu: Dışta düşmanla, içte Sultan'la... Atatürk, verdiği örnekle hepsi
kendi fikirlerine bağlı genç ve enerjik devlet adamı, asker, yönetici ve bilgin
yaratmıştır. Dost ve komşu Türk Milleti'nin bu kayba cesaretle katlanmasını ve rahmetlinin
arkadaşlarının da, milletlerin hissiyetinde bu büyüklükte dâhi bir devlet adamının
ve büyük ıslahatçının kaybından sonra meydana gelmesi normal olan zorlukları yenmelerini
dileriz.
B. PAVLOF
Ankara Orta Elçisi
"Hiçbir memleket, yeni Türkiye'nin Ata'sı tarafından başarılan kadar güçlü, hızlı
ve kökten bir yenilik hamlesine erişmemiştir."
Bulgar Dness Gazetesi
Hiçbir memleket, Yeni Türkiye'nin Ata'sı tarafından başarılan yenilik kadar çabuk
ve o kadar derin bir yenileşme görmemiştir. O, her tarafta dâhi bir asker, müstesna
bir ıslahatçı ve yurdun kurtarıcısı olarak bilinmektedir. Bu derecede insanlar,
yüzyıllar içinde yalnız bir defa görülür. Şimdiki Türkiye'nin tarihi bu müstesna
devlet adamının tarihidir.
Dness Gazetesi
Atatürk'ün büyük, şan ve şerefle dolu ismi Ankara kayalarının üzerinde, unutulmaz
günlerin bir anısı olarak silinmez kalıyor. Burada bu toprak üzerinde, bizim yanıbaşımızda
çok büyük ve çok kudretli bir adam, bizim çağdaşımız olarak yaşamıştır. Düşman ordularının
istilâsını, bir yıldırım darbesi gibi defetmek, barış anlaşmalarını bir kılıç darbesiyle
yok etmek, Halife'nin yüzyıllık taht ve tacını bir yumruk darbesiyle ortadan kaldırmak,
memleketi islâh etmek ve sonra ümitsiz hale düşmüş olan bir milletin millî ihtirasını
uyandırmak, modern ve uygar bir devlet yaratmak... İşte gözlerimizin önünde cereyan
eden ve büyük bir kısmı itibariyle Kemâl Atatürk'ün şahsi eseri olan mucizeler bunlardır.
Buna dayanarak, Gladston gibi, şunları söylemekte haklıyız: "Dünya, bu derece müstesna
olan bu adamın ölümünden sonra artık eskisi kadar enteresan değildir." İşte milletinin
Ata'sı, kılıç, fikir, kalp ve irade adamı olan Atatürk budur. Milletinin bu büyük
evlâdı, aynı zamanda yirminci yüzyılın da büyük bir yurttaşıdır.
KOJUHOF
Osmanlı İmparatorluğu'nun vücudu merhametsiz bir surette kesmekte olan cerrahların
bıçağını çekip alan Mustafa Kemâl olmuştur. Milli enerjiyi harekete getirdi ve milletin
iradesini canlandırdı. Yoldan çıkmış olan ve karşı koymaya gücü yetmeyen hükümet
merkezini terkederek milletin hayati kuvvetlerini aramak ve daha sonra Sakarya'da
yenecek olan silâhı tavlamak üzere Anadolu'ya geldi. Bununla beraber, silâh zaferiyle
yetinmiyordu. Türkiye'yi kurtarmak, hattâ büyük ve zengin etmek, onun kültür düzeyini
yükseltmek istiyordu. Bütün milleti için kahramanlığının ve insan erdemlerinin sembolü
olan O, değerlerinden daha az müthiş olmıyan bir mücadeleye başladı. Millî ve sosyal
inkılâp savaşı... İşte onbeş yıldır devam eden ve en büyük başarılarla taçlanan
inkılâp bu inkılâp idi.
MEÇKAROF
Büyük ölünün önünde eğilmeye ve yüksek bir kumandan, eşsiz bir inkılâpçı ve devlet
adamı olarak tanıdığım Büyük Şef'inize son saygı görevimizi yapmaya gidiyoruz. Atatürk'ün
vakitsiz ölümü, dünyanın her tarafında olduğu gibi, Bulgaristan'da da büyük üzüntü
uyandırmıştır. Hiç şüphe yoktur ki, O'nun hayata gözlerini yummasıyla insanlık,
yeri kolay kolay doldurulamıyacak büyük bir adam kaybetmiştir.
General DASKALOF
Çekoslovakya
"Atatürk'ün şahsında, yeni Türkiye'ye ruh veren bir adam kaybolmuştur. Bu derece
yüksek yaratılışta bir adama sahip olduklarından dolayı Türklere gıpta ediyoruz.
Çünkü biz de bugün, Mustafa Kemâl'in dünya sahnesinde göründüğü zamandaki Türkiye'nin
vaziyetine benzer bir mevkiide bulunmaktayız. Atatürk Türkiye'yi İngiliz parlâmentarizm
modeli üzerinden bir devlet yapmış ve memleketine kuvvetli bir sanayi yaratmıştır.
Özetle, Atatürk modern Türkiye'nin yaratıcısıdır. Türkiye, Müslümanlık âleminde
bir mucize manzarası arzetmektedir. Türkler ilelebet Atatürk'e minettar kalacaktır."
Çeşka Slova Gazetesi
"Atatürk, arkasında, geleceğinden emin bir devlet bırakmıştır."
Çekoslovakya
Atatürk, arkasında geleceğinden korkmayan kuvvetli bir millî devlet bırakmıştır.
Çekoslovak, Bohemia Gazetesi
Çin
Mustafa Kemâl yeni Türkiye'nin kalbidir. Eski, yıpranmış bir toplumdan yepyeni,
güçlü bir millet yaratmış, eşsiz kişiliğiyle kendini herkese saydırmış, enerjisiyle
herkesi kendine inandırmıştır.
Ma Shao-Cheng
Çinli Yazar
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemâl Atatürk'ün ölümünün 25. Yıldönümü
münasebetiyle, ülkem ve milletin adına, ülkesini özgürlük ve demokrasiye kavuşturmak
uğrunda mücadele ederek başarı kazanan Büyük Türk Önderi hakkındaki engin duygularımı
ve hayranlığımı iletmek isterim. Atatürk'ün hayatı ve eseri sadece Türkiye için
değil, fakat dünyanın bütün özgür milletleri için bir ilham kaynağı olmakta devam
edecektir.
Çang Kay ŞEK
"Biz Çinliler, hepimiz bu yasa katılıyoruz. Zira büyük bir milletin, çok sevilen
Büyük Ata'sının ölümü, yalnız Türkiye için değil, aynı zamanda bizim kıtamızda ve
bütün dünyada büyük bir boşluk bırakmaktadır."
Çin Basını
"Atatürk, bütün Asya kıtasının Ata'sıdır."
Çin
Danimarka
"Atatürk, ömrünün en mükemmel çağında ve işbaşında iken ölmüştür. Fakat O'nun hayatındaki
eseri, tarihte kahramanlığın çift destanı olarak yaşıyacaktır. Eserini O, bir savaşçı
ve bir de devlet adamı olarak meydana getirmiştir. Kılıç sayesinde iktidar mevkiini
kuranların bir çoğundan tamamıyle farklı olarak O, zaferi kazandıktan sonra kılıcını
çekmiştir. Atatürk'ün askerlik eserini iyice anlayabilmek, lâzımdır: Yıkılmış bir
devlet, bozguna uğramış bir ordu, bitkin ve umutsuz bir millet! Buna rağmen Atatürk,
karşısına çıkarılan bütün orduları ezdikten sonra, Lozan'da 1923 Haziran'ında yenilmişlere
millî Türkiye Devleti'ni dikte etmiştir. Atatürk, hudutlarını çizmiş olduğu Türkiye'nin
O'na öncekinden daha büyük görevler yükleyeceğini kavramıştı. O, arkasında batılılaşma
modern bir devlet bırakmıştır. Şapka giymek, Arap harflerini atıp bizzat öğretmenliğini
yaptığı yeni Türk harflerini kabul etmek gibi tamamiyle zevahirden sanılan yenilikler,
Türklerde ezelden beri var olan savaşçı ruhu bugün de yaşamakta olmasına rağmen,
kurulan yeni devlet barış politikasının en sağlam dayanağı olmuştur. Atatürk, Montrö
ve Hatay sorunlarını çözmüş, memleket içinde enerjik bir surette ıslahat yapmış,
endüstri ve demiryolları kurmuştur.
Berlinske Tidence Gazetesi
"Türkiye'nin Şefi Atatürk, bütün devletlerin hiç beklemedikleri bir şeyi gerçekleştirmiş
ve hasta adam diye anılan Türkiye'den güçlü kuvvetli bir memleket yaratmıştır."
Social Demokraten Gazetesi
Finlandiya
Atatürk'süz Türkiye, büyük bir devlet olamazdı.
Finlandiya
Atatürk, olağanüstü nitelikte bir devlet adamı, savaş sonrası dünya tarihinin en
önemli simalarından biri idi. Atatürk olmasa idi, yeni Türkiye var olamazdı.
Fin. Hufvud Stadbladet Gazetesi
Büyük Atatürk'ün ölümü Finlandiya'da derin ve genel bir üzüntü uyandırdı. Türk inkılâbını
büyük bir ilgi ile izleyen Finlandiyalılar, aynı soydan bir kardeş millet sıfatiyle
büyük Türk Milleti'nin büyük acısına katılırlar.
Onnı TALAS
Finlandiya Heyeti Başkanı
Fransa
Atatürk iyi kalpli, insan bir adam, Türk Milleti O'nun kişiliğinde kendini buluyor.
İnsanlığın bütün belirtileri O'nda kendini hemen gösteriyor.
Fransız Gazetesi Noelle
"Eğer savaşı kazanmış ve daha da kazanacaksa, O, barışı da yapacaktır. Sözüme inanın
ve sizlere önceden haber vereyim ki, O bunu iyi yapacak, herkesin düşündüğünden
daha ek...siz ve şimdiye kadar kimsenin ulaşamadığı bir başarı ile yapacak."
Claude FARRERE
Fransız Yazarı
Atatürk'ün kendine özgü dehasının asıl belirdiği nokta, milletinin canlılık ve çalışmalarını
tehlike geçtikten sonra da görmesi, yapıcılık, zevkini devam ettirmesi ve bu yeni
görevlerin her birine, karşı konulmaz bir çekicilik verilebilmesidir. Bunun mantıkla
açıklanmasına imkan yoktur; bu O'nun şahsi sırrıdır.
Fransız Gazetesi Maurice Pernot
"Eski Osmanlı imparatorluğu bir hayal gibi ortadan silinirken, millî bir Türk Devlet'nin
kuruluşu, bu çağın en şaşırtıcı başarılarından birisidir. Mustafa Kemâl, yüce bir
eser ortaya koymuştur. Türk milliyetçiliğinin zaferi bütün Asya'da meyvesini vermiş
ve Kemalizm'in parlak başarısı bütün sömürgeler için bir örnek olmuştur.
Maurice BAUMANT
Fransız Profesörü
Çok büyük bir adamdı... bir siyasi dahiydi.
Excelsior Gazetesi
Birgün bana dedi ki, çok güçlü ülkelere bağlı küçük milletler vardır. Gelecek, birincilerden
çok bu milletlere aittir. Bu cümleler aklıma yerleşti. Çünkü bunlar, ölümünün öncesinde,
Yakın Doğu'nun en bilinçli, en uyanık, en güvenilir adamı olarak beliren Atatürk'ün
üstün başarılarla dolu yaşamının derin anlamını göstermektedir.
Bir Fransız Gazeteci
Hayatını memleketinin şanlı canlanmasına hasretmiş olan ateşli vatansever ve büyük
devlet adamının kaybolduğu şu anda Türkiye'nin yasına derin bir hisle iştirak etmekteyim.
Kan dökülerek ve barışçı yollardan tahakkuk eden bu görevi Türk Milletine samimi
dostluk bağları ile bağlı milletlerine geçecektir. Bugün Türkiye Cumhuriyeti'nin
mâruz kaldığı bu kaybı Fransız Milleti en derin teessürleri ile hissetmektedir.
Alber LEBRUN
Fransa Cumhurbaşkanı
Kemâl Atatürk, idealist bir adamdır. Ortaya mesut eserler koymuş olmasının sebebi,
büyük prensipler tutarak, ihtiraslarına sınır çizmesini bilmiş olmasıdır.
Şarl De Şambron
Fransız Diplomatı
Dünyanın, çağdaş, en büyük kişilerinden biri.
Le Jour-Echo de Paris
Atatürk'ün yurt kurtarıcısı olduğunu, milletlerin en vefalısı olan Türkler asla
unutmayacaklardır.
Fransız Gazetesi Noell Roger
Karşımdaki bu büyük adamda, keşfettiğim bu büyük meçhulde maharet ve karakter o
kadar iyi işlenmişti ki, sözlerinde hiçbir şüphe aramazdı.
Claude Farrer
Fransız Yazarı
Yüzyıllardan beri müstebitlerin boyunduruğu altında uyuklayan yaşlı Türkiye, O'nun
çabalarıyla uyandı ve gözleri inkılâpların ışığıyla kamaştı.
Jean Laubespin
Fransız Gazetecisi
Bugünün Türkleri, yüzyıllar önce Avrupayı titreten canlı millet durumuna erişmiştir.
Ve bu akşam o büyük ölünün başında bekleyen Türkiye, güçlü ve dipdiri Türkiye'dir.
Pierre Dominique
Fransız Gazetecisi
Asırları aşan adam!...
Fransa, Paris Basını
Ani olarak, fosfor olarak ışıldayan ve yine birdenbire kendi içine dönen garip bakışları
vardı. Kuvvetli kişiliği, her şeyi kavrayışındaki süratle, el hareketleriyle kendini
belli ediyor. Çok berrak olan sesi tartışması sırasında çelik gibi çınlıyordu. Mustafa
Kemal gerçekten genç, temiz, candan inanmış, milletini yönetmek için yaratılmış
bir insandır.
Mme. B.G. Gualis
Fransız Gazetecisi
Akıllı ve barışçı yöntemlerle gerçekleştirdiği eseri halkların tarihinde izlerini
bırakacaktır.
Albert LEBRUN
Fransız Cumhurbaşkanı
Mevcut rütbelerin hepsini kaldırdığı bir memlekette, bu adam, bütün rütbeleri, kazanmıştır.
O memlekete, bulabilecek en şerefli isim O'na verilmiştir.
Mercel Sauvage
Fransız Gazetecisi
Kemalizm hızlı gelişme yolunu keşfetti ve isbat etti ki, yalnız bir kuşakta disiplinli
bir eğitim ile halkçı büyük bir uygarlık geliştirebilir. Bu, insanlığa denenmiş
bir felsefe örneği olarak sunulabilir. Kemalizm yüzyıllara sığabilecek işleri on
yılda tamamladı.
Gerrad Tongas
Fransız Yazarı
Atatürk öldü. Barış kubbesinin Doğu sütunu yıkıldı. Artık evrende barışı kimse garanti
edemez. Nitekim Avrupalı devlet adamları; O'nun 1930'da yaptığı uyarı ve tavsiyeleri
dinlememiş ve dünyayı 1939 yılında ikinci büyük savaş felâketinin içine sürüklemişlerdir.
SANERWIN
Fransız Gazetesi
Çelik mavisi gözlerini, tabiatın güzel aydınlığına yummuş olan, taibatın ne kadar
üstünde bir adamdı.
Paris-Flgaro
Hindistan
Kemâl Atatürk, gençlik günlerimde benim kahramanımdı. Biz o zamanlar kendi bağımsızlık
hareketimizle uğraşıyorduk. Ben ve arkadaşlarım tutuklanmıştık. Kemâl Paşa'nın Türkiye'yi
yabancı egemenlik ve nüfusundan kurtarmak için giriştiği çaba ve mücadeleyi hapishanede
izliyorduk. Büyük zaferin haberini hapishanede duyduğumuz zaman buna nasıl sevinip,
nasıl kutladığımızı unutamam. Sonraları onun inkılâplarını okuduk. O zaman bizlerin
bu inkilâpların bir tekini bile değerlendirmesi imkânsızdı. Kemâl Paşa'nın giriştiği
bu çabayı takdirle karşıladım. O'nun dinamizmi, yılmak ve yorulmak bilmezliği insanda
büyük bir etki yaratıyordu. Çok istediğim halde onu ziyaret etme fırsatını bulamadım.
Bunun için çok üzgünüm. O, Doğu'da modern çağın yapıcılarından biridir. O'nun en
büyük hayranları arasında bulunmaya devam ediyorum.
Pandit NEHRU
Hindistan Başbakanı
Savaşın, yarattığı, saygıdeğer kişiler arasında ve savaş sonrası Avrupa'da etken
olan güçlerarası dengede, Kemâl Atatürk hepsinden daha çok yapıcı ve yaratıcı olmuştur.
Askerlikteki büyük başarısı ülkesini yabancı işgalinden kurtardı. Bir sürü yenilgi
ve boyun eğmeden sonra, yorulmak bilmez ve becerikli diplomasisi Türkiye'ye, Avrupa'da
hatırı sayılır milletler arasında yer kazanmak başarısını sağladı. Aynı zamanda
ona her türlü aşağılanma ve tehdidi aşmak, Türkiye'nin de sadece haraca bağlı ve
ikinci sınıf bir devlet olmasını engellemeyi sağladı."
Bir Hintli Lider
"Diğer diktatörlerin ya da liderlerin aksine Kemâl Atatürk siyasal ve sosyal görüşlerini
Türklere ya da kendisiyle ilişkiye geçenlere zorlamadı. En büyük isteği, reform
taslaklarını halkıyla tartışmaktı; çünkü inandırarak reforma inanıyordu ve Türkleri
görüşlerinin sağlıklı olduğuna inandırmaya çalıştı. Kemâl Atatürk, övünmeyi ve tehdidi
sevmiyordu."
Palestine Post
Hollanda
Çağımızda, uzak görüşlü, cesur, siyasî, sosyal ve ekonomik reformlarla Türkiye'yi,
bugünkü modern Cumhuriyet haline getiren Kemâl Atatürk'tür. Aynı zamanda bugün Türkiye'nin
Avrupa Ortak Pazarına girebilecek düzeye gelmesini sağlayan modern ekonominin temelini
hazırlayan da yine O'dur. Atatürk, kişiliğiyle, sorumluluk duygusu ve medeni cesaretiyle
örnek olmuştur. Bu meziyetlerin, vatandaşlarınızın birçoğunda da var olduğunu gözlemiş
bulunuyorum. Atatürk ve arkadaşları, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bugüne
kadar elde ettiği itibarın temelini atmışlardır. Kemâl Atatürk'ün dediği gibi, Türk
Milleti, durmadan ve korkmadan uygarlık yolunda ilerlemeye hazır ve kararlıdır.
Ben de ilerlemenin ekonomik kuvvet ve zenginlik alanında da aynen gözlendiğini eklemek
isterim.
LUNS
Hollanda Dışişleri Bakanı
Irak
General Mustafa Kemâl'in Atatürk adı ile adlandırılması, kendisinin Osmanlı İmparatorluğu'nun
Birinci Dünya Savaşı'nı kaybetmesinden sonra, Türk Devleti'nin onurunu kurtarmak
amacıyla atılmış olduğu cüretkâr savaştan sonra, yeni Türkiye'nin kalkınmasının
Ata'sı olduğunu gösterir. Yirminci yüzyıl tarihinin Atatürk'ün şahsına önem verilmesi
kadar doğal bir şey olamaz, zira Atatürk milletinin yenilgisini zafere, çöküşünü
yükselmeye, gerilemesini ilerlemeye çevirmek yolunda yurt görevinin kendilerine
yükletmiş olduğu ödevleri yerine getirmek için, durumu memleketleri lehine çevirmeye
hazır bulunan cesur subayların canlı bir örneğidir. Modern Türkiye'nin doğulu olmaktan
fazla batılaşmasına kararlı bulunması her ne kadar Atatürk'ün iş programının en
belirli niteliğini meydana getiriyorsa da memleketini yüzyılın gerekleriyle bağdaşacak
siyasal bir düzene kavuşturmak, ekonomik, sosyal ve kültürel yönlerden kalkındırmak
uğrunda Atatürk'ün sarfetmiş olduğu çabaların değeri inkâr kabul etmez bir gerçektir.
Abdülsselâm ARİF
Atatürk bir çocuk bırakmadı, lâkin kendisine daima (Sen babamsın, hayatımın sebebisin,
velinimetimsin, senin adın gönüllerimizde daima sevgi ve takdis ile yaşayacaktır.)
diyecek bir büyük millet bırakmıştır.
Irak-Elâlem Elarabi'den
Japonya
Şaşırtıcı ve çekici bir kişi. Asker olarak büyük, fakat devlet adamı olarak daha
büyük.
Japon Times, Tokyo
Yüzyıldanberi Küçük Asya'nın çıkardığı en büyük lider.
The Japan Chronicle, Kobe
Cumhuriyetin kuruluşundan beri Türkiye'nin dış ve iç politikasının özelliğini oluşturan
alışkanlıkları yıkan gerçekçilik, onun orijinal dehasının ürünüydü (...) Atatürk'ün
ölümü sırasında Türk dış politikasının ana amacı, Yakın Doğu'da, Balkanlar'da ve
Batı Asya'da barış ve istikrarı korumak, bu bölge milletleri arasındaki anlayışı
pekiştirmekti. Bu amaç onları, Avrupa'nın parçalanmak tehlikesi içinde bulunduğu
"ideolojik" cepheler" in birine veya diğerine katılmaya zorlamaktan kurtaracaktır.
Japon Basını
Modern Türkiye'nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün ölüm yıldönümü
münasebetiyle Cumhuriyet gazetesi aracılığıyla insanlığın bu büyük liderlerine derin
saygılarımı sunar ve Türk Milletine en içten selâmlarıma gönderirim. Japonya'da
Atatürk, Birinci Dünya Savaşı sonrası felâketlerinden Türkiye'yi kurtararak büyük
zafere ulaştıran kahraman ve Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkıntılarından yeni Türkiye
Cumhuriyeti'ni yaratan büyük bir devlet adamı olarak, çok iyi tanınmaktadır. Bilhassa
Atatürk'ün Türk Dil İnkılâplarının gerçekleştirilmesini sağlamak yolundaki gayretlerine
karşı büyük bir hayranlık duymaktayız.
İKEDA
Kanada
Kemal Atatürk'ün ölümünün 25. yıldönümü olan 10 Kasım günü Türkiye Cumhuriyeti,
kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı'nın manevi huzurunda saygı duruşunda bulunacaktır.
Bu münasebetle Kanada hükümeti adına Türk Milleti'ne, bu büyük devlet adamının anısı
önünde saygıyla eğildiğimizi bildirir, Türkiye Cumhuriyeti'nin geleceği için başarı
dileklerimizi sunarım.
Lester B. PEARSON
Lübnan
"Büyük adamlar, kuşaklarının başındadır. Türk Milleti'nin başındaki büyük ve dahi
Atatürk, politika ve savaş alanlarında yılmayan büyük ve yurtsever bir insandı.
O'nun çevresinde toplanan kahraman Mehmetçiklerle, parçalanmış olan memleketi birleştirdi
ve ümitle yaşıyan millete mucizeleriyle zaferler kazandırdı. Kahraman Atatürk, milletlerin
kurtuluşlarına kendilerini adamış olan kurtarıcıların ve onları ıslah eden kişiler
ve milliyetçi adamların bir sembolü olarak daima yaşıyacaktır. Türk Milleti, Büyük
Ata'yı saygı ile anarken, Türkiye dostu memleketlerde O'nun ismini anlayış ve takdirle,
daima kahraman ve fedakâr Ata olarak anacaklardır.
KEREMA(10 Kasım 1963)
Lübnan Başbakanı
Kelimenin tam anlamıyla bir yapıcı ve yaratıcı olan Atatürk, dünya haritasında memleketine
yepyeni bir sınır çizmiş, onu yaşatmak için gereken kaynakları bulmuş, savunma için
silâhlandırmış, ona ayrıca bir dil ile bir de alfabe sağlamıştır. Bütün bunları
1923'ten 1938'e kadar, son derece başarıyla yapmıştır. Memleketi yabancı ihtiraslarına
karşı sağlamlaştırmıştır. O yabancılar ki savaştan galip çıkmışlar ve her istediklerini
yaptırabilecek bir kuvvete sahip bulunmuşlardır. İşte Boğaziçi kıyılarında bir saray
odasında gözlerini hayata ebediyen kapıyan bu rehber, tarihin her devresi için insanlığın
bir mucizesidir.
Loryan Gazetesi(Beyrut - 1938)
Bütün dünyayı baştanbaşa sarsan bu büyük ölünün hayatını tasvire imkân yoktur. Atatürk,
dünyanın çok nâdir yetiştirdiği dâhilerderdir. O, bütün bir tarihin seyrini değiştirmiştir.
Dünyanın en şerefli diktatörü önünde saygı ile eğilir ve eşsiz bir acıya uğrayan
Türk Milleti'ne derin başsağlığı dileklerimizi sunarız.
Ennehar Gazetesi(Beyrut - 1938)
Sultanları kovan, orduları tarümar eden, Çanakkale kahramanı, Sakarya'nın yaratıcısı
Mustafa Kemal öldü. Türkiye'yi yoktan vareden, onu, en kuvvetli devletler düzeyine
çıkartan; vatanı kölelikten özgürlüğe, horlanmaktan şerefe ...üren Atatürk öldü.
Zulmün en büyük düşmanı, ebedi Kemalizm rejiminin ilâhı öldü. Adı anılınca önünde
her kahredici başın eğildiği Gazi öldü. Kalblerimiz bu büyük acı karşısında titriyor.
Ebabil Gazetesi(Beyrut - 1938)
Atatürk'ün ölümü, yalnız Türk Milleti için değil, benzerlerine çok muhtaç olan bütün
doğu milletleri için de en büyük kayıptır.
(Beyrut - El Ehram)
Dünyanın çok nadir yetiştirdiği dahilerdendir. Dünya tarihinin gidişini değiştirmiştir.
(An Nahar, Beyrut)
Macaristan
Budapeşte, 20 (a,a) - Macar ajansı tebliğ ediyor: Başvekil İmredi, Atatürk'ün cenaze
törenini yapılacağı 21 Kasım Pazartesi gününü Macaristan'ın millî yas günü sa...
bütün memlekette resmi binalara siyah bayraklar çekilmesini emretmiştir. Harbiye
Nazırı ve Budapeşte Belediye Reisi de, askeri binalar ve belediye binaları için
aynı kararı almışlar ve Belediye Reisi ayrıca, halkı da siyah bayrak çek meye dâvet
etmiştir.
Namzetti Ujsang Gazetesi(Budapeşte-1938)
Modern devlet adamları arasında, yeni Türkiye'nin şefi yüksek bir yer tutmaktadır.
Görevi Türk tarihinde en nazik olanlardan biri idi ve bunu şayanı hayret bir şekilde
başarmaya muvaffak oldu. Bu hayret verici başarı, mücadelerle çelikleşmiş olan karekter
ve sarsılmaz iradesi sayesinde mümkün olmuştur. Ölümü, Türkiye'nin sarsılması demek
olmıyacak, zira bütün genç nesil, şefi tarafından çizilen yolu iman ve şevkle takibetmektedir.
Ujmagyar Gazetesi(Budapeşte-1938)
Yüzyılımızda, "olmayacak hiçbir şey yoktur" şeklindeki tarihi gerçeği isbatlayan
ilk adam olmuştur.
(Eski Ujsag. Macar.)
Mısır
Çağının, belki de tüm tarihin en olağanüstü kişilerinden biri
(Egyptian Gazete, Kahire.)
"Türkiye'yi kulluktan kurtaran, istilacılara karşı saldırma ateşi yakan, savaş alanlarında
ona başbuğluk edip kurtuluş kıyısına çıkaran adam öldü (...) Esaret antlaşmalarını
yırtan, devletlerin kararlaştırdıklarını tanımayan, milletleri saygı göstermeye
zorlayan, milletinde o saygınlık mevkiine çıkartan, diğer milletlere saydırtan adam
öldü."
(MISIR)
"Atatürk öldü, o, milletin atası ve son asırların yetiştirdiği en büyük adamdı."
"Mustafa Kemâl, kurduğu eserin semerlerini gözü ile gördü. Vazifesini tamamladı.
Dünyadan muvaffak ve muzaffer olarak çekildi."
(Mısır-Elehram)
Türkler, Atatürk'ü olağanüstü bir tutkunlukla seviyorlar. Bursa'ya giderken trende
rast geldiğim bir çocuğa İstanbul veya Ankara'dan hangisini sevdiğini sordum. Çocuk
Ankara'yı sevdiğini söyledi. Nedenini sorduğumda: "Ankara'da Atatürk bulunduğu için.."
cevabını verdi.
Mısır, El Bela Gazetesi
Milletin kendisini can yerine koyduğu, her emrine baş eğdiği, iradesi geri dönmeyen,
büyük ıslahat yapan, milletini ilerlemelere süren adam öldü. Andlaşmaları yırtan.
Devletlerin kararlaştırdıklarını tanımayan, milletleri hürmet ettiren, milletini
de o ihtiram mevkiine çıkaran, diğer milletlere saydıran adam öldü.
(Mısır Elehram)
Norveç
Atatürk, tarihte, memleketinin en büyük adamlarından biri olarak kalacaktır. Türkiye
iyileşmiştir ve yeniden kuvvetlenmiş olarak Atatürk'ün eserine devam etmek hususunda
en uygun imkânlara sahiptir.
Le Morgen Bladet Gazetesi(Oslo, 12 Kasım 1938)
Atatürk, Türkiye'yi yeniden yaptı. Ve emin bir yol üzerinde ileri yürüyüşüne devam
eden bir memleket bıraktı.
Monges Handels Gazetesi(Osla, 12 Kasım 1938)
Polonya
Atatürk yeni Türkiye'yi kılıcı ile meydana getirmiş ve dehâsı ile düzenlemiştir.
O'nun yaratıcı ruhunun ve ateşli yurtseverliğinin harekete geçmemiş olduğu hiçbir
alan yoktur. Eski Türkiye'nin bütün felâketlerinin kaynağı Osmanlı Devleti'nin içişlerine
yabancı devletlerin karışmalarına izin veren Sultanlar rejimi olduğunu anlayan ilk
adam olmuştur. Atatürk, Türkiye'yi ufanma ve bölünmeye uğramaktan kurtarmıştır.
Şimdiki Türkiye, hem kendi yakınında, hem de bütün Avrupa'da birçok dostlara mâliktir.
Bütün dünyanın hayranlığını kazanan ve Türkiye'nin hayatının en şerefli devresini
teşkil eden işte ıslahat ayrıksız, siyasi, iktisadi içtimaî, fikri, ilâh... bütün
alanları kapsar. Bu düzenlemenin tarihi 1923'tür. Yani Lozan Anlaşması'nın imzalanması
tarihidir. Bu anlaşmayı diğer devletlerden evvel, Türkiye'ye 150 yıldan beri geleneksel
dostluklarla bağlı olan Polanya kabul etmiştir. Millî onur duygusuna aslında sahip
olan Türk Milleti, milletinin babası olan Atatürk'ü, sarsılmaz bir aşkla sarmasında
hayret edilecek hiçbir şey yoktur. Yeni Türkiye Milletlerarası siyasette hesaba
katılması gereken bir eleman olmuştur. Türkiye'nin modernleşme ve yenileşme hareketi
devam ediyor. Osmanlıların hasta adamı iyileşmiştir. İlerlemesi ve enerjisi yerindedir.
Atatürk, bunu yapmakla gerçekten bir mucize göstermiştir.
Gazeta Polska(Varşova-1938)
Türkiye, Atatürk'ün idaresi altında yeniden yakın doğuda bir anahtar durumu almıştır.
(Polanya-Lehistan)
Uzun bir yol aşılmış, yüce bir eser ortaya konmuş, bir çok zaferler elde edilmiştir.
Bütün bunlar Atatürk'ün eseridir. Polanya, Kurjer Warzavski Gazetesi Milli vakar
duygularıyla soyca ün alan Türk Milleti'nin ulu babası Atatürk'ü sarsılmaz bir aşkla
sarmasında şaşılacak hiçbir şey yoktur.
Polanya, Gazete Poiska
Romanya
Atatürk, tarihte örgütçü bir dâhi, bir milletin hârikalar yaratan sevk ve idarecisi
ve memleketinin kurtarıcısı olarak kalacaktır.
Independance Romaine Gazetesi(Bükreş, 12 Kasım 1938)
Milletin gerçek ihtiyaçlarını gayet iyi kavrayan Atatürk, ölçü birimi olarak eski
sultanların dış genişleme politikasını değil, fakat belirli bir alan içinde yoğun
bir kalkınma siyasetini kabul etti. Memleketini bilinçli bir örgüt ile yükseltmek
ve yeni inkılâplar elde etmek suretiyle millî hayatı, tahrip edilmeyecek temeller
üzerine tespit etti. Milletin ruh derinliklerine doğru yöneltilen bu emekler, yoğunluk
itibarıyla Fatih Sultan Mehmet'in genişleme alanındaki gayretleri ile pek iyi mukayese
edilebilir. Atatürk, isminin de gösterdiği gibi Türkler'in tam bir babası olmuştur.
Sert bir baba, fakat herkesin kendisine bugünkü refahın borçlu bulunduğu bir baba..
O'nun eseri, bütün dünya için bir haz ve refah konusu olabilir.
Curentil Gazetesi(Bükreş, 12 Kasım 1938) |